खतरामा छ, पृथ्वीको भविष्य

पृथ्वी पनि अन्य ग्रह वा नक्षत्रहरू झैं हाइड्रोजन, अक्सिजन, नाइट्रोजन, नियान, कार्वोन, सिलिकन, सोडियम, म्याग्नेसियम, फलाम, गन्धक आदि तत्वहरूद्वारा निर्मित ग्रह  हो । पृथ्वीलाई भूमण्डल, जलमण्डल र वायुमण्डल गरी मोटामोटी तीन भागमा वर्गीकरण गरिएको छ । जसअनुसार भूमि भएको भागलाई भूमण्डल, पानी भएको भागलाई  जलमण्डल र वायु भएको भागलाई वायुमण्डल भनिन्छ । पृथ्वीको भूमण्डल विभिन्न किसिमका चट्टान र धातुहरूद्वारा बनेको छ । जसमा पहाड, हिमाल, तराई, उपत्यका,  पठार आदि क्षेत्रहरू पर्छन् । त्यसैगरी पोखरी, ताल, नदी, सागर र महासागरहरूबाट जलमण्डल बनेको छ । दुई तिहाइ भाग पानीले ढाकिएको पृथ्वीको भित्रपट्टी पनि कैयौं  ठाउँमा पानी विद्यमान छ । प्रशान्त महासागर, एट्लान्टिक महासागर र आर्कटिक महासागर जलमण्डलका प्रमुख भाग मानिन्छन् ।
पृथ्वीको चारैतिर वायुमण्डल विद्यमान छ । वायुमण्डलका कारणले गर्दा नै पृथ्वीमा जीव अस्तित्व सम्भव भएको हो । पृथ्वीको सतहदेखि माथि लगभग १ हजार ६ सय  किलोमिटर टाढासम्म बायुमण्डल फैलिएको छ । वायुमण्डलमा हावा मात्र छ र हावामा अक्सिजन, नाइट्रोजन एवं कार्बन डाइअक्साइड नामक ग्यासहरू छन् । यसका  अतिरिक्त वायुमण्डलमा आर्गन, नियान, हाइड्रोजन र ओजोन आदि ग्यासहरू पनि केही मात्रामा विद्यमान छन् ।

वायुमण्डलमा लगभग ७८ प्रतिशत नाइट्रोजन र २१ प्ा्रतिशत अक्सिजन ग्यास छ भने बाँकी एक प्रतिशत अन्य ग्यास छ । पृथ्वीको माथिल्लो भाग बढ्दै गएपछि विस्तारै- विस्तारै हावाको मात्रा कम हुन्छ र सोहीअनुरूप पृथ्वीबाट लगभग ८ किलोमिटरमाथि पुगेपछि हावा निकै कम भैसक्छ । यसका साथै वायुमण्डलमा ओजोन तह पनि हुन्छ  जसले सूर्यको हानिकारक परावैजनी विकीरणहरूबाट हाम्रो रक्षा गर्छ । ओजोन तह पृथ्वीबाट लगभग १० देखि ५० किलोमिटरको उचाइमा हुन्छ । यसका अतिरिक्त पृथ्वीमा  जीवमण्डल पनि छ । खासगरी जीवहरू रहने ठाउँलाई जीवमण्डल भनिन्छ । जीवमण्डलमा मानिसलगायत असंख्य प्रकारका जीवजन्तु, बोटविरुवा एवं सूक्ष्मजीवहरू  विद्यमान छन् । जीवहरू जल, थल, वायु आदि सबै ठाउँमा हुन्छन् ।

पृथ्वीको ७१ प्रतिशत भाग पानी अर्थात् समुद्रमा डुबेको छ । पृथ्वीको यो विशाल भागमा विभिन्न किसिमका परिवर्तनहरू भैरहेका हुन्छन् जसको सबै जानकारी पाउन  सम्भव हुँदैन । पृथ्वीको गर्भबाट अहिले पनि पग्लिएका चट्टानहरू ज्वालामुखीको लावाका रूपमा कहिलेकाहीँ पृथ्वीको सतहमा आउँछन् र यसबाट पृथ्वीका केही भागमा  ठूलाठूला प्राकृतिक उथलपुथलहरू पनि हुने गरेको हामी पाउँछौं । पृथ्वीमा धेरैजसो परिवर्तनहरू समुद्रको गहिराइमा लुकेका हुन्छन् जुन हामीलाई थाहा हुँदैन । समुद्रभित्र  जुन ज्वालामुखी विष्फोट हुन्छ र त्यसबाट म्याग्मा निस्कन्छ त्यसको ज्वाला वा गर्मीले समुद्री जीवलाई मदत गर्छ । यसबाट निस्किएका लाभा एपं खरानीहरू समुद्री  सतहमा जमेर ठूलठूला पहाडजस्तै शिखर बन्छ । समुद्रभित्र यस प्रकारको परिवर्तन हुने भएकाले सम्पूर्ण धर्तीमा हरेक वर्ष लगभग तीन वर्गकिलोमिटर नयाँ समुद्र तयार  हुन्छ भन्ने वैज्ञानिकहरूले बताएका छन् ।

दुःखका साथ भन्नुपर्छ- हामीले बसोवास गरी आएको पृथ्वीप्रति हामीले न्याय गर्न सकिरहेका छैनौं । हामीले पृथ्वीमा भएको घना जंगललाई काटेर प्राकृतिक सन्तुलन  कायम गर्ने जीवजन्तुहरू नष्ट गरिरहेका छौं । जल, स्थल र वायु प्रदँषित गर्दैछौं तथा पर्यावरणीय प्रदँषण फैलाइरहेका छौं । यस्ता लापरबाहीपूर्ण मानवीय क्रियाकलापहरू लाई रोक्नु वा नियन्त्रण गर्नु आवश्यक मात्र नभई अपरिहार्य नै भैसकेको छ । हामीले बसोवास गर्दै आएको यो एक मात्र जीव अनुकूलको ग्रह पृथ्वीको रक्षा गरी भावी  सन्ततीलाई सुरक्षित रूपमा हस्तान्तरण गर्ने परिस्थितिको सिर्जना गर्नु हामी सबै पृथ्वीवासीको साझा दायित्व र कर्तव्य होइन र ?

Recent Posts

Loading...
दैनिक
रेडियो/ टेलिभिजन कान्तिपुर एफ. एम. बीबीसी नेपाली सेवा चाइना रेडियो रेडियो दोभान रेडियो नेपाल रेडियो सगरमाथा हिट्स एफ. एम. सगरमाथा टेलिभिजन एभिन्यूज टिभी हिमाली स्वरहरू व्रिटिस गोर्खा रेडियो उज्यालो राष्ट्रिय नेटवर्क एसबीएस रेडियो - नेपाल एबीसी समाचार

साप्ताहिक
अन्य उपयोगी वेबसाईटहरू नेपाल अमेरिका पत्रकार संघ मेरो संसार शब्दाङकुर साहित्यीक समकालीन साहित्य खसखस कमिटी टु प्रोटेक्ट जर्नालिष्टस् गोरखा न्यूज सेब्स साझा.कम काठमाण्डू न्यूजलाईन नेपाली साहित्य मञ्च नेपाल होराईजन्स साँझको समाचार नेपाली न्यूज यूएसए हालखबर अनलाईन अनलाईन खबर प्रेस नेपाल नेपाली कला साहित्य डिसी नेपाल दौंतरी फुलबारी

मेरो कन्ट्रोल प्यानल

New Post | Settings | Template Designer | Design | Edit HTML | Fonts and Colors | Moderate Comments | Sign Out